Moralność

Moralność w swoim najszerszym rozumieniu jest zbiorem zasad określających co jest dobre, a co złe. Codziennie dokonujemy wyborów moralnych, a one motywują nas do działania.

Moralność prywatna i publiczna jako dwie odmienne sfery

Wraz z powstaniem gospodarki wolnorynkowej wytworzyły się dwie podstawowe sfery moralności: prywatna i publiczna. Pierwsza z nich ma charakter osobowy, co wiąże się z obecnością tzw. „cnót miękkich”, czyli takich, które odnoszą się do uczuć: miłości, przyjaźni, opieki, etc. W przypadku drugiej, która ma charakter bezosobowy, miłość zastępuje uczciwość, przyjaźń – sprawiedliwość, opiekę – prawo, obowiązek, itd. O ile w życiu prywatnym zasady moralne są nam niejako wpojone, stanowią nieodłączny element naszej osobowości, o tyle w życiu publicznym takich zasad zmuszeni jesteśmy się nauczyć. Należy zdać sobie sprawę, że publiczna moralność różni się zasadniczo od prywatniej.

W krajach Europy Zachodniej istnieje powszechna świadomość odróżniania obu tych sfer, ale nie jest możliwe postępować moralnie w sferze publicznej, nie postępując moralnie w sferze prywatnej. Niemniej, w Polsce mamy z tym wciąż istotny problem, którego źródeł należy upatrywać w naszej historii.

W dawnych czasach etyka i moralność pozostawały w ścisłych relacjach z gospodarką i handlem. Na pierwszym miejscu stawiano poczucie honoru. Honor był głównym wyznacznikiem postępowania człowieka, zaś etyka zawodowa, którą często sprowadzano do pewnej filozofii, moralności i cnót. Zdrada upatrywana w przeróżnych aspektach, jako zdrada wyznaczonych wartości, człowieka i powszechnie przyjętych zasad, była środowiskowym wyrokiem alienacji. Człowiek skazywał sam siebie na margines społeczny. Przykładowo – nie robiono interesów z człowiekiem, który chociażby zdecydował się na zakup od złodzieja, a fakt ten został ujawniony. Honor był uznawany jako godność postawy i etyczne postępowanie w przypadku każdego działania.

Znaczenie moralności w gospodarce wolnorynkowej

Dzisiejsi przedsiębiorcy zmuszeni są funkcjonować w dobie globalnego kryzysu ekonomicznego, którego korzenie sięgają fundamentów wyrosłych na gruncie etyczno-moralnym. Nie jest ów kryzys jedynie wynikiem niestabilności gospodarczej czy ekonomicznej, ale następstwem ogólnego kryzysu cywilizacyjnego i kryzysu wartości w ogóle. Jest kryzysem relacji międzyludzkich. Pomijanie etyki czy religii powoduje, że procesy gospodarcze nie mają odniesienia a przez to są podatne na obserwowane obecnie patologie.

W dawnych czasach etyka i moralność z gospodarką i handlem pozostawały w ścisłym związku. Ta wzajemna korelacja została zaburzona w naszym kraju w wyniku niekorzystnych procesów historycznych. W tym czasie istniała potrzeba ciągłej kontestacji. Taka postawa ciągłej negacji jest dziś tak głęboko zakorzeniona w świadomości społecznej, że nawet współcześni mają problem z akceptacją norm i zasad współżycia tworzonych przez państwo, które wszak tworząc prawo służyć ma rozwojowi społeczeństwa.

Moralność w biznesie jako wymierna wartość

Postawa niechęci do porządku publicznego i prawa przekłada się na pozostałe sfery życia publicznego, w tym także na moralność w biznesie. Wielu uważa, że uczciwość w biznesie to naiwność, a nie skuteczność. Nie każdy zdaje sobie sprawę z faktu, że wolny rynek może w wielu przypadkach spełniać rolę nauczyciela moralności. Etyka jest przecież jednym z najważniejszych – nawet rozstrzygających czynników ekonomicznych. Należy jedynie wypracować takie mechanizmy i sposoby działania, które zmienią ten pogląd, wytrenują w ludziach nową postawę: szacunku wobec norm prawnych, etycznych i moralnych.

Funkcje etyki w biznesie nie mogą jednak sprowadzać się jedynie do kwestii powinnościowych. Powinny mieć one charakter rekomendujący. Podstawową bowiem funkcją norm etycznych w tym przypadku jest prestiż i reputacja. Te dwie wartości stanowią niewątpliwy profit dla przedsiębiorstw, co w dłuższej perspektywie da się przełożyć na wymierny zysk. Nasze Centrum zajmuje się propagowaniem i wdrażaniem postaw i mechanizmów, które pozwalają na skuteczne i efektywne wykorzystanie zasobów firm w ich rozwoju. A podstawą naszej współpracy są te wartości. Chcemy, by w naszych ramach, przynosiły one im należne profity.

Celem działania przedsiębiorcy znającego znaczenie moralności w gospodarce wolnorynkowej powinno być całościowe budowanie lepszego społeczeństwa, dla którego priorytetem jest sprawiedliwość, czy też utrzymanie kodeksu moralnego i wartości etycznych. W moralnym środowisku społecznym, w którym ludzie dążą do zaspokojenia swoich potrzeb materialnych, ale z dbałością o innych, dobrze będzie funkcjonował liberalny system ekonomiczny. Nie ulega wątpliwości, że efektywne funkcjonowanie rynku wymaga istnienia pewnego kontekstu moralnego i dystansu ze strony przedsiębiorców uczestniczących w jego działaniach. Bierze się to stąd, że uczciwy człowiek odznacza się większą samokontrolą, potrafi traktować ludzi z należną im godnością, pomaga dyskryminowanym społecznie i gospodarczo, a jednocześnie dba, by prawa innych nie ulegały ograniczeniu zewnętrznemu. Społeczeństwo składające się wyłącznie z takich osób nie będzie miało problemów prowokujących organy państwowe do wszczęcia interwencji. Niestety uformowanie odpowiedniego środowiska wymaga dużego, ciągłego wysiłku, zaś obecne państwo jest słabym środowiskiem kształtowania charakteru. Dlatego też, rolę tę powinni przejąć ludzie posiadający świadomość i skupiający wokół siebie światłych uczestników życia biznesowego.

W wielu wypadkach proces rynkowy może samodzielnie doprowadzić do działania jak najbardziej moralnego. Wolność i moralność wzajemnie siebie potrzebują. Wolny system gospodarczy nie traktuje transakcji jako okazji do wzajemnego wykorzystywania się, ale okazją do wzajemnego służenia sobie. Instytucje opierające swoją działalność na zasadach dobrowolności na rynku, są dla uczestników obrotu gospodarczego bardziej godne zaufania i bardziej efektywne w promowaniu tradycji gospodarczej, dobrych obyczajów, etyki i moralności zarówno w biznesie, jak i innych relacjach.

Powołując się na te zasady i kierując się chęcią ich realizacji na gruncie praktycznym powstało Centrum Tradycji-Gospodarczych.

Naszym celem jest promowanie moralności w wolnorynkowej gospodarce, w której przyszło nam żyć i funkcjonować – jako fundamentu poszanowania własności prywatnej oraz koncepcji solidaryzmu ekonomicznego i społecznego.

Powiedz o nas znajomym: