">

Moralność

Moralność, w swoim najszerszym rozumieniu, jest zbiorem zasad określających co jest dobre, a co złe. Codziennie dokonujemy wyborów moralnych, a one motywują nas do działania.

Moralność prywatna i publiczna, jako dwie odmienne sfery

Wraz z powstaniem gospodarki wolnorynkowej wytworzyły się dwie podstawowe sfery moralności: prywatna i publiczna. Pierwsza z nich ma charakter osobowy, co wiąże się z obecnością tzw. „cnót miękkich”, czyli takich, które odnoszą się do uczuć, np. : miłości, przyjaźni, opieki oraz cechy służące organizacji życia zbiorowego; jak wzajemność, wdzięczność,wzajemna pomoc, solidarność czy uspołecznienie.

W przypadku drugiej, mającej charakter bezosobowy, miłość zastępuje uczciwość, przyjaźń – sprawiedliwość, opiekę – prawo, obowiązek, itd. O ile w życiu prywatnym zasady moralne są nam niejako wpojone, stanowią nieodłączny element naszej osobowości, o tyle w życiu publicznym takich zasad zmuszeni jesteśmy się nauczyć. Należy zdać sobie sprawę, że publiczna moralność różni się zasadniczo od prywatniej.

W krajach Europy Zachodniej istnieje powszechna świadomość odróżniania obu tych sfer, ale nie jest możliwe postępować moralnie w sferze publicznej, nie zachowując się moralnie w sferze prywatnej. Niemniej, w Polsce to  wciąż istotny problem, którego źródeł należy upatrywać w naszej historii.

W dawnych czasach etyka i moralność pozostawały w ścisłych relacjach z gospodarką (i handlem). Na pierwszym miejscu stawiano poczucie honoru. Honor był głównym wyznacznikiem postępowania człowieka, zaś etykę zawodową często sprowadzano do pewnej filozofii, moralności i cnót. Zdrada upatrywana w przeróżnych aspektach, jako zdrada wyznaczonych wartości, człowieka i powszechnie przyjętych zasad. Była środowiskowym wyrokiem alienacji. Człowiek skazywał sam siebie na margines społeczny. Przykładowo,nie podejmowano współpracy  z człowiekiem,  który chociażby zdecydował się na zakup czegokolwiek od złodzieja, a fakt ten został ujawniony. Również zadawanie się z człowiekiem pozbawionym honoru lub postępującym nieetycznie, wzbudzało niechęć własnego środowiska.

Honor był wyznacznikiem godnej postawy i etycznego postępowanie w przypadku każdego działania. Można uznać, że każda wspólnota moralna opiera się na zaufaniu, lojalności i solidarności.

Znaczenie moralności w gospodarce wolnorynkowej

Dzisiejsi przedsiębiorcy zmuszeni są funkcjonować w dobie globalnego kryzysu ekonomicznego, którego korzenie sięgają fundamentów wyrosłych na gruncie etyczno-moralnym. Nie jest ów kryzys jedynie wynikiem niestabilności gospodarczej czy ekonomicznej, ale następstwem ogólnego kryzysu cywilizacyjnego i kryzysu wartości w ogóle. Jest kryzysem relacji międzyludzkich. Pomijanie etyki czy religii powoduje, że procesy gospodarcze nie mają odpowiedniego odniesienia a przez to są podatne na obserwowane obecnie patologie. Mają one związek z etyczno-moralnymi wyborami, które dokonują nie tylko przedsiębiorcy, ale i również konsumenci.

W dawnych czasach, etyka i moralność pozostawały w ścisłym związku z gospodarką. Ta wzajemna korelacja, w obecnej rzeczywistości, została zaburzona w wyniku niekorzystnych procesów historycznych. Wyraźna jest bowiem potrzeba ciągłej  kontestacji. Taka postawa negacji jest dziś tak głęboko zakorzeniona w świadomości społecznej, że nawet współcześni/moralne środowiska mają problem z akceptacją norm i zasad współżycia tworzonych przez państwo, które wszak tworząc prawo, służyć powinno rozwojowi społeczeństwa lub określonej społeczności.

Moralność w biznesie jako wymierna wartość

Postawa niechęci do porządku publicznego i prawa przekłada się na pozostałe sfery życia publicznego, w tym także na moralność w biznesie. Wielu uważa, że uczciwość w interesach to naiwność, a nie skuteczność. Nie każdy zdaje sobie sprawę z faktu, że wolny rynek może w licznych przypadkach spełniać rolę nauczyciela moralności. Etyka jest przecież jednym z najważniejszych, a nawet rozstrzygających czynników ekonomicznych. Nieetyczne postępowanie prędzej czy później może się zwrócić przeciwko osobie (firmie) uciekającej się do manipulacji i oszustw. W zdrowym społeczeństwie odnoszą sukces osoby/firmy postępujące etycznie.

Należy jedynie wypracować takie mechanizmy i sposoby działania, które zmienią ten pogląd. Wytrenują w ludziach nową postawę: szacunku wobec norm prawnych, etycznych i moralnych.

Funkcje etyki w biznesie nie mogą jednak sprowadzać się jedynie do kwestii powinnościowych. Muszą mieć one charakter rekomendujący. Podstawową bowiem funkcją norm etycznych w tym przypadku, jest prestiż i reputacja. Te dwie wartości stanowią niewątpliwy profit dla przedsiębiorstw, co w dłuższej perspektywie da się przełożyć na wymierny zysk. Ale i pamiętać także należy, że moralność nie powinna być wyłącznie źródłem profitów. Świadomy przedsiębiorca będzie postępował etycznie nie tylko z chęci zysku, ale również pragnąc lepszego społeczeństwa.

Osoba wychowana w tym duchu będzie się tak zachowywać także wobec swojej rodziny, najbliższych oraz przyjaciół. Ponadto doskonale wie, że zaspakajając własne potrzeby (bez szkody dla innych) przyczynia się do poprawy życia wspólnoty ludzkiej.

Nasze Centrum zajmuje się propagowaniem i wdrażaniem postaw oraz mechanizmów, które pozwalają na skuteczne i efektywne wykorzystanie zasobów firm w ich rozwoju. Podstawą podejmowanej współpracy są wspomniane wyżej wartości. Chcemy, by ich przestrzeganie przynosiło należne profity.

Celem działania przedsiębiorcy mającego świadomość znaczenie moralności w gospodarce wolnorynkowej, powinno być całościowe budowanie lepszego społeczeństwa, dla którego priorytetem jest sprawiedliwość czy też utrzymanie kodeksu moralnego i wartości etycznych. W moralnym środowisku społecznym, w którym ludzie dążą do zaspokojenia swoich potrzeb materialnych, ale z dbałością o innych, wolnorynkowy system gospodarczy ma szansę funkcjonować prawidłowo.

Nie ulega wątpliwości, że efektywność rynku wymaga istnienia pewnego kontekstu moralnego i dystansu ze strony przedsiębiorców uczestniczących w jego działaniach. Bierze się to stąd, że uczciwy człowiek odznacza się większą samokontrolą, potrafi traktować ludzi z należną im godnością, pomaga dyskryminowanym społecznie i gospodarczo, a jednocześnie dba, by prawa innych nie ulegały ograniczeniu zewnętrznemu. Społeczeństwo składające się wyłącznie z takich osób nie będzie miało problemów prowokujących organy państwowe do wszczęcia interwencji. Niestety, uformowanie odpowiedniego środowiska wymaga bardzo dużego, ciągłego wysiłku, zaś obecne państwo jest słabym ośrodkiem kształtowania charakteru. Dlatego też rolę tę powinni przejąć ludzie posiadający świadomość i skupiający wokół siebie światłych uczestników życia biznesowego.

W wielu sytuacjach  proces rynkowy może samodzielnie doprowadzić do działania jak najbardziej moralnego. Wolność i moralność wzajemnie siebie potrzebują. Wolny system gospodarczy nie traktuje transakcji jako okazji do wzajemnego wykorzystywania się, ale jako okazję do wzajemnego służenia sobie. Instytucje opierające swoją działalność na zasadach dobrowolności na rynku, są dla uczestników obrotu gospodarczego bardziej godne zaufania i bardziej efektywne w promowaniu tradycji gospodarczej, dobrych obyczajów, etyki i moralności zarówno w biznesie, jak i innych relacjach.

Powołując się na te zasady i kierując się chęcią ich realizacji na gruncie praktycznym powstało Centrum Tradycji-Gospodarczych.

Nasze Centrum Tradycji Gospodarczych ma na celu promowanie postaw moralnych w biznesie i realizację zasad etycznych w praktyce. Uważamy, że to najlepsza droga dla gospodarki wolnorynkowej, która powinna się rozwijać na fundamencie poszanowania własności prywatnej i zgodnie z zasadami solidaryzmu ekonomicznego oraz społecznego.

Powiedz o nas znajomym: